Lance Armstrong heeft opnieuw voor opschudding gezorgd in de wielerwereld door de Union Cycliste Internationale (UCI) te beschuldigen van langdurige corruptie en selectieve rechtspraak in de behandeling van dopingzaken. In een recente verklaring beweerde de gevallen zevenvoudige Tour de France-winnaar dat wielerlegende Eddy Merckx meerdere titels had moeten verliezen na positieve dopingtests tijdens zijn carrière, maar dat hij in plaats daarvan werd beschermd door de wielerautoriteiten en al zijn overwinningen mocht behouden.
Armstrong stelde dat de sportbestuurders verschillende maatstaven hanteerden, afhankelijk van de status van de renner en het tijdperk waarin hij reed. Daarmee suggereerde hij dat Merckx, algemeen beschouwd als de grootste wielrenner aller tijden, profiteerde van clementie die anderen niet kregen. Volgens Armstrong wijst deze inconsistentie op wat hij omschreef als een “diepgeworteld en corrupt systeem” binnen het professionele wielrennen, dat historisch gezien zijn grootste sterren afschermde.
Centraal in Armstrongs beschuldigingen staan verschillende goed gedocumenteerde incidenten uit de carrière van Merckx. Een van de meest opvallende vond plaats tijdens de Giro d’Italia van 1969, toen Merckx positief testte op het stimulerende middel fencamfamine, ook bekend als Reactivan. Op dat moment leidde Merckx het klassement en werd hij na de positieve test uit de wedstrijd gezet. Het incident veroorzaakte grote opschudding in de sport, aangezien Merckx elke schuld ontkende. Hij hield vol dat het testresultaat het gevolg was van een fout of van sabotage. Ondanks zijn uitsluiting bleef zijn indrukwekkende palmares grotendeels onaangetast en leidde het incident niet tot het afnemen van zijn andere grote titels.
Een ander vaak aangehaald geval is Milaan–San Remo 1973, een van de meest prestigieuze eendaagse klassiekers. Merckx testte positief op norefedrine nadat hij de wedstrijd had gewonnen. De Italiaanse Wielerfederatie sprak hem later echter vrij, waarbij werd aanvaard dat de stof mogelijk onbedoeld was ingenomen. Daardoor mocht Merckx de overwinning behouden, wat de discussie over de consistentie van de antidopinghandhaving in die periode verder aanwakkerde.
Armstrong vergeleek deze uitkomsten met zijn eigen val en stelde dat hij weliswaar volledige verantwoordelijkheid neemt voor zijn daden en de gevolgen die hij heeft ondervonden, maar dat het verschil in behandeling de hypocrisie binnen de sport blootlegt. Volgens hem waren wielerautoriteiten in het verleden bereid om positieve tests te negeren of te minimaliseren om het imago van de sport en haar meest commerciële kampioenen te beschermen.
De UCI heeft herhaaldelijk benadrukt dat antidopingregels, testmethoden en wetenschappelijke inzichten in de loop der jaren sterk zijn geëvolueerd. Veel experts stellen dat het vergelijken van zaken uit verschillende tijdperken problematisch is, gezien de veranderingen in verboden stoffen, testnauwkeurigheid en handhavingsprotocollen. Tijdens de carrière van Merckx in de jaren zestig en zeventig waren antidopingregels minder gestandaardiseerd en werden sommige middelen anders beoordeeld dan vandaag.
Toch hebben Armstrongs uitspraken het langdurige debat over eerlijkheid, historische verantwoordelijkheid en de ware erfenis van wielergrootheden opnieuw aangewakkerd. Voorstanders van Merckx benadrukken dat hij reed in een tijd waarin de regels onduidelijk en inconsistent waren, en dat zijn prestaties binnen die context moeten worden beoordeeld. Critici daarentegen stellen dat positieve tests, ongeacht het tijdperk, consequenties zouden moeten hebben, inclusief een herziening van titels.
De controverse onderstreept de complexe en vaak ongemakkelijke geschiedenis van het professionele wielrennen, een sport die blijft worstelen met de schaduw van doping. Armstrongs beschuldigingen zullen de officiële recordboeken waarschijnlijk niet veranderen, maar hebben fans en officials opnieuw gedwongen om moeilijke vragen te stellen over rechtvaardigheid, transparantie en de selectieve handhaving van regels die het verleden van de sport hebben gevormd.
